Paginas web de Soria: Gormaz Informatica
San Esteban de GormazChoose your language
San Esteban de Gormaz (Galego)

Referencia Histórica

    San Esteban de Gormaz é unha vila castelá situada a 70 quilómetros da capital soriana, a 28 quilómetros do xacemento arqueolóxico do Tiermes e a 45 quilómetros de Aranda de Duero. Está ubicada estratexicamente entre a ribeira superior do río Duero e un outeiro sobre o que se levantan os restos do seu castelo. Os primeiros vestixios datan do Neolítico Calcolítico (na "Cueva de las Salinas"). Tamén existen reseñas da etapa celtíbera, aínda que a súa presencia máis destacada céntrase na época romana tal e como o demostran os abundantes achádegos atopados: inscricións, cerámica e elementos arquitectónicos e decorativos. San Esteban de Gormaz (© J. Gallo)

    Sen embargo, o papel máis importante de San Esteban de Gormaz na Historia de España foi durante a Reconquista.

Rúa Maior (© Juan Pablo Tejero Martín)     No ano 883 Alfonso III conquistou estas terras e refortificounas, situando a fronteira entre mouros e cristiáns no río Duero. No ano 912 repoboouse por Gonzalo Fernández. A partir de entón, San Esteban de Gormaz vai a ser testemuña de múltiples batallas entre reinos mouros e cristiáns, pasando a posesión da Vila continuamente das mans duns ás doutros continuamente, segundo ía evolucionando a contenda.

    Rematada a Reconquista, a Vila introdúcese nun letargo que derivará nun retroceso político, económico e demográfico. As duras condicións climatolóxicas e as sucesivas epidemias reduciron drasticamente a súa poboación. No século XX rexurgirá gracias ó asentamento de varias industrias que serán o complemento para unha, aínda, numerosa poboación agraria, frenando a emigración rural cara ás cidades. Actualmente, a Vila alberga unha completa infraestructura de servizos públicos e comerciais que garanten a estabilidade e o bo servizo ós cerca de 2.500 sanestebeños que residen nela.

Arco da Vila, Praza Maior e Rúa Maior

    Entrando na Praza pola estrada, atopámonos co Arco da Vila, que foi porta de entrada á antiga muralla. Na súa parte posterior conserva un escudo coas armas de Diego I López Pacheco o Gran, o que fora Conde de San Esteban de Gormaz durante os anos 1501 e 1529.

    A Praza Maior ten forma cadrada e intégrana un conxunto de edificacións porticadas. Na fachada oeste está a Casa do Concello construído na década dos noventa. Este edificio levantárase a imitación do que houbera no mesmo lugar desde   1629 ata 1966; ano no que xeito desacertado se substitúe por outro máis moderno pero menos integrado no entorno. En 1994 a Duquesa de Alba (condesa de San Esteban) inaugurou o actual Casa do Concello, que devolve á Praza parte do esplendor perdido.

Praza Maior (© Juan Pablo Tejero Martín)

    A Rúa Maior atravesa lateralmente a Praza Maior e continúa coas galerías porticadas en dirección oeste. En toda a Rúa atopamos as casas máis ilustres da Vila, edifícios de pedra blasonados con escudos pertencintes a famílias nobres. Destaca o inmueble coñecido como Cuartel Vello (utilizado como caserna da Guardia Civil na primeira metade do século). Na súa fachada aprécianse, ademais do escudo, diversas lápidas de orixe romana e un sillar decorado de orixe visigodo.

Igrexa de San Miguel

Da Rúa Maior, pola dereita, nace a Rúa San Miguel. Esta rúa empedrada e estreita condúcenos cara un un dos edificios máis emblemáticos e sorprendentes da arte románica. Construírase en 1081 polo Mestre Julianus (pódese ler sobre o arco de entrada ó pórtico). Esta data convírtea na primeira igrexa románica porticada da provincia e unha das pioneiras do románico e Castela e León.

Igrexa de San Miguel

A súa galería porticada está orientada cara ó sur e consta de sete arcos sobre muro corrido, só interrompido polo van central que sirve de porta. O tipo de edificación é sinxela. Consta dunha soa nave con cuberta de madeira, orientada cara un corpo absidal semicircular que a pecha. Algo posterior é a torre de base cuadrada agregada ó edificio, construída no tramo inferior de pedra e no superior de tixolo, mostra da forte influencia musulmana que predomina no resto do edificio e sobre todo nos elementos decorativos.

Igrexa de "Nuestra Señora del Rivero"

É a igrexa de maior devoción na Vila, mercé á súa venerada Virxe do Riveiro. Situada estratexicamente nun oitero, domina desde o seu pórtico toda a ribeira do Duero (de aí o seu nome).

     Construírase na primera metade do século XII e mantén o mesmo estilo e estructura que San Miguel, aínda que con maiores dimensións. Os elementos decorativos son máis perfectos, conservando a influencia islámica. Ó pórtico accédese por unha longa escalinata. Á dereita da porta nótanse cinco arcos de medio punto sostidos por longas columnas e belos capiteis, e a esquerda tres arcos lisos que substitúen os orixinais perdidos. Dentro do pórtico consérvase o arco sepulcral de Vistas Pascal, protagonista da famosa lenda do "Vado de Cascajar".

Igrexa da Nosa Señora do Rivero (© Juan Pablo Tejero Martín)

    No interior destacan un sobrio retábulo do século XVII, que alberga á Virxe do Riveiro e o coro cun magnífico artesoado de madeira, do século XVI. A igrexa loce na súa fachada unha espadana engadida no século XVIII que lle dá volume e grandiosidade.

Ponte Medieval

Ponte Medieval (© Juan Pablo Tejero Martín)

    A longa ponte romana de pedra, que cos seus dezaseis ollos atravesa o Dueiro, é un dos elementos que marcou a historia de San Esteban de Gormaz. Era un dos poucos pasos que permitía cruzar o río Dueiro no medievo, a fronteira entre os reinos cristiáns e Al Andalus. Seguramente está fundamentado en outra de orixe romana que, pola súa importancia, foi continuamente reparada, conservada e ampliada polos sanestebeños ó longo dos séculos, segundo as esixencias da época.

Han participado en la traducción (por orden alfabético):
Margarita Esteban Muñecas
Ricardo Seijo
Xosé Lois Bouzas Millán

Octubre de 2001




Biblioteca Municipal
Haz búsquedas en tiempo real en el catálogo de la Biblioteca Municipal de San Esteban de Gormaz:

Descargar Kaspersky gratis


Gracias por tu visita número


Portal creado por JuaNPa, con la colaboración de Ana Hernando, el Ayuntamiento y los habitantes del municipio de San Esteban de Gormaz
© Copyright 1997-2014 - Queda prohibida la reproducción total o parcial de esta página sin el consentimiento de su autor